Nhằm triển khai hiệu quả Luật Tư pháp người chưa thành niên và bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa đã tăng cường phối hợp đồng bộ, chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn, kịp thời cử người bào chữa, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp cho các đối tượng được trợ giúp pháp lý dưới 18 tuổi.

Chủ động tiếp cận 100% thuộc diện đối tượng

Xác định người chưa thành niên là nhóm đối tượng đặc thù, dễ bị tổn thương và nhận thức pháp luật còn hạn chế, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa luôn duy trì đường dây liên lạc thông suốt với Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân hai cấp.

Từ đầu năm đến nay, Trung tâm đã tiếp nhận và phân công Trợ giúp viên pháp lý, luật sư ký hợp đồng tham gia tố tụng để bào chữa; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho hơn 174 lượt người chưa thành niên phạm tội chiếm tỷ lệ 43,07% trong các vụ án Hình sự, bảo đảm 100% người thuộc diện trợ giúp pháp lý khi có thông báo, yêu cầu đều được hỗ trợ pháp lý kịp thời, miễn phí từ giai đoạn khởi tố, điều tra ban đầu cho đến khi kết thúc vụ án.

Việc phân công người bào chữa tham gia ngay từ các buổi hỏi cung, lấy lời khai đầu tiên đã giúp ngăn chặn tình trạng mớm cung, ép cung, đồng thời giúp các em ổn định tâm lý, thành khẩn khai báo, hiểu rõ tính chất, vai trò và hành vi của mình.

Tính nhân văn thể hiện qua từng phiên tòa

Tại các phiên tòa sơ thẩm, sự hiện diện và vai trò của các Trợ giúp viên pháp lý thể hiện rõ nét tinh thần bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho người chưa thành niên, bám sát các nguyên tắc tiến bộ của tư pháp người chưa thành niên.

Một vụ việc điển hình: Mới đây, TAND tỉnh Khánh Hòa đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự liên quan đến nhóm thanh thiếu niên phạm tội “Giết người” và “Gây rối trật tự công cộng”. Do mâu thuẫn bộc phát trên mạng xã hội, các bị cáo, trong đó có nhiều đối tượng từ đủ 14 đến dưới 18 tuổi đã lôi kéo, tụ tập mang theo hung khí giải quyết mâu thuẫn.

Quang cảnh phiên tòa xét xử

Tại phiên xử, đại diện Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa tham gia với vai trò người bào chữa đã tích cực tham gia xét hỏi, tranh luận và phân tích sâu sắc các yếu tố: hoàn cảnh gia đình khó khăn, thiếu sự giám sát, giáo dục của cha mẹ, nhận thức pháp luật còn hạn chế, bồng bột theo lứa tuổi và vai trò đồng phạm thứ yếu, bị lôi kéo. Đồng thời, Trợ giúp viên pháp lý đã nêu rõ sự ăn năn hối cải, tác động gia đình bồi thường khắc phục hậu quả, từ đó kiến nghị Hội đồng xét xử xem xét các tình tiết giảm nhẹ, đề xuất áp dụng hình phạt mang tính giáo dục, răn đe, tạo cơ hội cho các em được cải tạo tại địa phương.

Hội đồng xét xử đã ghi nhận và cân nhắc toàn diện các luận cứ bào chữa, tuyên mức án khoan hồng, thể hiện tính nhân văn sâu sắc của pháp luật Việt Nam.

Điểm tựa niềm tin và cơ hội hoàn lương   

Bên cạnh việc thực hiện nghiệp vụ tranh tụng, các Trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm còn phối hợp chặt chẽ với người đại diện hợp pháp (cha, mẹ, người giám hộ) và các tổ chức xã hội, nhà trường để nắm bắt nhân thân, tâm lý của từng em. Đây là tiền đề quan trọng giúp các cơ quan tiến hành tố tụng xem xét khả năng áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên, ưu tiên các biện pháp giáo dục, hòa giải và rèn luyện tại cộng đồng thay vì cách ly khỏi đời sống xã hội.

Sự phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm giữa Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Khánh Hòa cùng các cơ quan tiến hành tố tụng không chỉ bảo đảm việc xét xử đúng người, đúng tội, tránh oan sai, mà còn thắp lên niềm tin, mở ra con đường sáng cho những người trẻ lầm lỡ sớm sửa chữa sai lầm, vững bước tái hòa nhập cộng đồng./

Nguyễn Thị Anh Thư