Những tồn tại, sai sót thường gặp khi lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính  
Quay lại Bản in Yahoo
Những tồn tại, sai sót thường gặp khi lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính

Việc lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính (viết tắt là VPHC) là nhiệm vụ không hề đơn giản, dễ dàng đối với các cơ quan chức năng. Ngoài việc phải đối diện với thái độ bất hợp tác, chống đối của người vi phạm thì cơ quan chức năng còn phải bảo đảm việc lập hồ sơ xử lý VPHC phải kịp thời, khách quan, đúng luật. Người xử phạt cần phải nắm rõ quy định của luật, nghị định, thông tư của lĩnh vực được áp dụng xử phạt để tránh xảy ra các thiếu sót.


Ảnh minh họa

Xin tổng hợp một số tồn tại, sai sót thường gặp trong quá trình lập hồ sơ xử phạt VPHC (được tổng hợp sau đợt kiểm tra xử lý vi phạm hành chính năm 2019 đối với UBND các xã, thị trấn của Phòng Tư pháp huyện Diên Khánh) để chúng ta tham khảo, khắc phục.

I. TỒN TẠI, SAI SÓT VỀ THỂ THỨC
1. Biên bản và quyết định lập không chính xác theo mẫu quy định hiện hành. Nhiều trường hợp lập biên bản, quyết định theo mẫu cũ do người lập hồ sơ làm theo thói quen, không tra cứu, cập nhật thường xuyên sự thay đổi của văn bản quy phạm pháp luật lĩnh vực xử lý VPHC. 
Nhiều địa phương kiến nghị, cần có phần mềm xử lý VPHC trên toàn quốc, khi cần chỉ tải về biên bản hay quyết định chuẩn trên phần mềm sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức cho người lập hồ sơ.
2. Biên bản VPHC bị tẩy xóa, sửa chữa, bỏ trống 
Số biên bản; thời gian, địa điểm lập biên bản; số CMND, ngày cấp, nơi cấp; nghề nghiệp;...
3. Ghi tắt tên chức danh công chức
Công chức Địa chính – Nông nghiệp – Xây dựng và Môi trường thì ghi tắt là “công chức Địa chính”, “công chức Địa chính – Xây dựng”. Công chức Tư pháp – Hộ tịch thì ghi “công chức Tư pháp”.
Trong tất cả các văn bản (biên bản làm việc, biên bản kiểm tra, biên bản xử phạt VPHC, quyết định xử phạt VPHC,..), cần ghi đúng và đầy đủ các chức danh theo quy định của luật, để bảo đảm sự chính danh của người xử phạt.
4. Trường hợp biên bản gồm nhiều tờ
Người lập biên bản và cá nhân – tổ chức vi phạm không ký vào từng tờ của biên bản VPHC trong trường hợp biên bản VPHC có từ 02 tờ trở lên. Sai sót này tưởng chừng không lớn nhưng dễ nảy sinh các vấn đề pháp lý về sau.

II. TỒN TẠI, SAI SÓT VỀ NỘI DUNG
1. Tại mục địa điểm lập biên bản VPHC – Ghi chú số (3) trong mẫu biên bản Nghị định số 97/2017/NĐ-CP
Nhiều hồ sơ ghi sai địa điểm lập biên bản (trường hợp nào cũng đưa về UBND xã để lập biên bản).
Hướng dẫn của mẫu biên bản tại Nghị định số 97/2017/NĐ-CP cho phép ghi địa điểm lập biên bản là nơi xảy ra vi phạm hoặc trụ sở cơ quan làm việc của người có thẩm quyền lập biên bản; tuy nhiên cần chú ý:
- Nếu ghi địa điểm là nơi xảy ra vi phạm: Là khi biên bản được lập tại thời điểm xảy ra và phát hiện VPHC nhằm đảm bảo tính kịp thời, nhanh chóng, công khai, khách quan của việc lập biên bản VPHC.
- Nếu ghi địa điểm là tại trụ sở của cơ quan làm việc của người có thẩm quyền lập biên bản: Là khi không xác định được chính xác có hay không có VPHC ngay tại thời điểm phát hiện ra dấu hiệu vi phạm hoặc tại nơi thực hiện hành vi vi phạm và người có thẩm quyền lập biên bản cần có thêm thời gian và các hoạt động nghiệp vụ khác (nêu tại ghi chú số (4) của biên bản).
2. Tại mục thông tin về người chứng kiến – Ghi chú số (5) trong mẫu biên bản Nghị định số 97/2017/NĐ-CP
Nhiều trường hợp ghi người chứng kiến chính là người có hành vi VPHC hoặc là thành viên đoàn công tác (ví dụ: Công chức Tư pháp – Hộ tịch hoặc công chức Văn hóa – Xã hội) là hoàn toàn không chính xác. Một số trường hợp khác ghi đúng người chứng kiến nhưng cuối biên bản thì người chứng kiến lại không ký tên.
Trường hợp cá nhân vi phạm/người đại diện tổ chức vi phạm không có mặt hoặc cố tình trốn tránh hoặc vì lý do khách quan mà không ký vào biên bản thì người có thẩm quyền lập biên bản phải mời 02 người chứng kiến hoặc mời đại diện UBND cấp xã nơi xảy ra vi phạm để chứng kiến. Theo đó, mục này cần ghi rõ họ và tên người chứng kiến, nơi ở và nghề nghiệp hiện tại của những người này.
Người chứng kiến là người được mời để chứng kiến việc người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, vì vậy có thể mời người dân gần nơi xảy ra vi phạm hoặc có thể mời bất kỳ ai nhưng phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, có nơi cư trú rõ ràng để làm người chứng kiến và ký vào biên bản vi phạm hành chính.
3. Việc ký vào cuối biên bản chưa chính xác
Một số hồ sơ thành phần ký chưa đầy đủ (thường thiếu người chứng kiến được nêu đầu biên bản). Biên bản VPHC phải được lập thành ít nhất 02 bản, phải được người lập biên bản và người vi phạm hoặc đại diện tổ chức vi phạm ký. Trường hợp người vi phạm không ký được thì điểm chỉ (người lập biên bản lập tức ghi chú ngón tay của bàn tay nào). 
Trường hợp người VPHC có thái độ hợp tác, ký vào biên bản thì đoàn công tác/người lập biên bản không nhất thiết phải mời người chứng kiến. Nhưng nếu ngay đầu biên bản có ghi thông tin người chứng kiến thì nhất định cuối biên bản người chứng kiến phải ký vào cuối biên bản.
4. Xác định hành vi VPHC không đúng
Ví dụ: Hồ sơ xử phạt với hành vi vận chuyển khoáng sản cát không rõ nguồn gốc: Có trường hợp hồ sơ lập năm 2016 nhưng quyết định xử phạt viện dẫn: “Điểm c, Khoản 1, Điều 21 Nghị định 185/2013/NĐ-CP quy định đối với: c) Kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ” là không chính xác.
Tại khoản 19. Điều 1 của Nghị định 124/2015/NĐ-CP (có hiệu lực ngày 05/01/2015): 19. Bổ sung Điểm đ Khoản 1 Điều 21 như sau: “đ) Mua, bán, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ khoáng sản không có nguồn gốc hợp pháp.”
Do quyết định ban hành trong năm 2016, nên phải căn cứ Nghị định 124/2015/NĐ-CP mới chính xác.
5. Chưa áp dụng đúng và đầy đủ chế tài mà nghị định về xử phạt VPHC đã quy định đối với hành vi VPHC
Ví dụ: Hồ sơ xử phạt với hành vi thực hiện không đúng một trong các nội dung trong kế hoạch bảo vệ môi trường đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xác nhận:
Quyết định xử phạt VPHC nêu biện pháp khắc phục hậu quả là:
“Đề nghị chủ cơ sở nhanh chóng hoàn thành việc khắc phục ảnh hưởng môi trường xung quanh. Đề nghị chủ cơ sở tạm dừng việc chăn nuôi sau khi lứa heo hiện tại xuất chuồng đến khi hoàn thành việc khắc phục và hoàn tất hồ sơ pháp lý; trường hợp trại chăn nuôi khắc phục xong nhưng chưa hoàn tất hồ sơ pháp lý mà có nguyện vọng chăn nuôi lại thì yêu cầu nuôi đúng số lượng theo hồ sơ đã cấp trước đây và cung cấp hồ sơ pháp lý của trại trước khi nuôi lại. Thời hạn thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả đến hết ngày...”
Biện pháp khắc phục hậu quả kể trên là không chính xác theo quy định tại Khoản 6, Điều 8, Nghị định 155/2016/NĐ-CP ngày 18/11/2016 của Chính phủ quy định các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính, thẩm quyền lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính; trách nhiệm và cơ chế phối hợp trong hoạt động kiểm tra, thanh tra và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường:
“6. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc phải vận hành đúng quy trình đối với công trình bảo vệ môi trường, buộc tháo dỡ công trình bảo vệ môi trường được xây lắp trái quy định gây ô nhiễm môi trường đối với trường hợp vi phạm quy định tại điểm c khoản 1, điểm c khoản 2, điểm c khoản 3 và điểm c khoản 4 Điều này;
b) Buộc phải xây lắp công trình bảo vệ môi trường đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật trong thời hạn do người có thẩm quyền xử phạt ấn định trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với trường hợp vi phạm quy định tại điểm d khoản 1, điểm d khoản 2, điểm d khoản 3 và điểm d khoản 4 Điều này;
c) Buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường và báo cáo kết quả đã khắc phục xong hậu quả vi phạm trong thời hạn do người có thẩm quyền xử phạt ấn định trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các vi phạm quy định tại Điều này gây ra.”
Mặc dù đã căn cứ Điều 8, Nghị định 155/2016/NĐ-CP để xử phạt nhưng cơ quan chức năng không nêu đúng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại Điều này.
Để áp dụng đúng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, người có thẩm quyền xử phạt cần nghiên cứu kỹ nội dung nghị định quy định về xử phạt VPHC. Nghị định về xử phạt VPHC quy định việc áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả nào đối với hành vi VPHC thì chỉ được áp dụng đúng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đó. 
Tuyệt đối không được áp dụng các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục nào khác nằm ngoài quy định của nghị định xử phạt VPHC của lĩnh vực đó.
6. Một số vụ việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng không đúng quy định
Ví dụ: Hồ sơ xử phạt với hành vi điều khiển xe trên đường bê tông nông thôn mà tổng tải trọng xe vượt quá tải trọng cho phép của đường trên 10% đến 20%:
Quyết định xử phạt VPHC nêu tình tiết giảm nhẹ là “Đã chấp hành tốt việc vi phạm, và chấp hành trong công tác phối hợp thực hiện” là không chính xác.
7. Hồ sơ, tài liệu không được đánh bút lục theo đúng quy định tại khoản 2 Điều 57 Luật Xử lý VPHC

Nguyễn Bích Thủy






Cập nhật: 06/10/2019
Lượt xem: 83
Lên trên